Międzynarodowa grupa osób z cukrzycą, lekarzy i badaczy opracowała Kartę Praw do Danych Diabetyków. Dokument ma wzmocnić pozycję pacjentów wobec producentów urządzeń, które przez całą dobę zbierają bardzo osobiste informacje o ich zdrowiu.
Skąd ten pomysł
Ciągłe monitory glukozy (CGM), pompy insulinowe i systemy automatycznego podawania insuliny generują ogromne ilości danych. Pacjenci mają jednak ograniczony dostęp do własnych informacji i niewielki wpływ na to, jak są one zbierane, udostępniane i wykorzystywane. Karta powstawała przez 18 miesięcy we współpracy osób żyjących z cukrzycą, klinicystów, naukowców i organizacji pacjenckich.
Jedna ze współautorek projektu, Muireann Quigley z University of Birmingham, podkreśla, że urządzenia te poprawiły jakość życia chorych na całym świecie. Jej zdaniem pytania o dostęp do danych i kontrolę nad nimi wciąż jednak budzą poważne wątpliwości.
Pięć zasad karty
- Dostęp do danych – możliwość bezpiecznego wglądu w dane na żywo, kiedy i gdzie pacjent chce, w użytecznym formacie.
- Prywatność i bezpieczeństwo – dane mają być przechowywane i przesyłane w sposób poufny i zabezpieczony.
- Korzyści i interesy – bez względu na sposób zbierania i wykorzystywania danych priorytetem są potrzeby osób, których one dotyczą.
- Wybór i kontrola – świadoma zgoda na to, jakie dane, komu i w jakim celu są udostępniane.
- Odpowiedzialność i przejrzystość – podmioty korzystające z danych powinny jasno mówić, jak je gromadzą, przechowują i używają.
Problem „wymuszonej” zgody
Autorzy krytykują zgody „pakietowe” lub „wymuszone”. Użytkownik musi wtedy zaakceptować rozległe zasady udostępniania danych, by korzystać z kluczowych funkcji urządzenia. Długie regulaminy dodatkowo utrudniają zrozumienie, co faktycznie dzieje się z informacjami. Twórcy karty chcą też większej jawności co do tego, jak dane służą do rozwijania produktów i algorytmów.
Przykładem jest firma Dexcom, jeden z największych producentów CGM. Wyświetliła w aplikacji komunikat, który wymagał akceptacji zaktualizowanych warunków albo zaprzestania korzystania z aplikacji. Spotkało się to z pozwami i sprzeciwem społeczności diabetyków. Jak zauważa Shane O’Donnell z University College Dublin, który sam choruje na cukrzycę, takie sytuacje pokazują, że ludzie bardzo troszczą się o dane, na podstawie których codziennie podejmują decyzje o zdrowiu, a nawet życiu.
Tim Street, autor bloga o technologii w cukrzycy, mieszka z cukrzycą typu 1. Zwrócił uwagę na jeszcze jeden aspekt: dawniej jego zapiski były wyłącznie jego własnością, dziś zaś traci możliwość wglądu w szczegółowe dane w takiej formie, jaką sam by wybrał.
Co to oznacza w Polsce
Karta nie jest aktem prawnym, więc nie nakłada obowiązków na firmy. Jej autorzy zaznaczają jednak, że zasady są zgodne z istniejącymi regulacjami, w tym unijnym RODO, i jednocześnie wykraczają poza minimalne wymogi prawne, wskazując standardy dobrych praktyk.
Dla Polaków korzystających z CGM lub pomp insulinowych oznacza to przede wszystkim argument w dyskusji z producentami. Dane o zdrowiu są w RODO objęte szczególną ochroną, a osoby, których dotyczą, mają m.in. prawo dostępu do nich. Warto więc uważnie czytać zmiany regulaminów aplikacji i sprawdzać, na jakie formy udostępniania danych się zgadzamy. Karta może też wpłynąć na oczekiwania pacjentów i organizacji diabetologicznych wobec branży.
Źródło: Medical Xpress – „People with diabetes demand greater control over health data in new digital rights charter”














