Brytyjskie badanie: ponad 95% żywności przetworzonej jest niezdrowa

Ponad 95% produktów przetworzonych i ultraprzetworzonych dostępnych w Wielkiej Brytanii zostałoby uznanych za niezdrowe według oficjalnych zaleceń żywieniowych tamtejszego rządu. Tymczasem system oznaczeń kolorami i przepisy o reklamie „niezdrowej żywności” wskazują takich produktów zdecydowanie mniej – wynika z badania naukowców z University College London.

Cztery systemy, cztery różne wyniki

Badacze przeanalizowali reprezentatywną bazę 262 produktów przetworzonych i 1636 ultraprzetworzonych, sprzedawanych w Wielkiej Brytanii. Sprawdzili, ile z nich uznają za niezdrowe różne narzędzia stosowane lub proponowane w kraju. Wyniki publikuje czasopismo „BMJ Medicine”.

Różnice są bardzo duże:

• Eatwell Guide (rządowe zalecenia dotyczące diety) – za niezdrowe uznał ponad 98% produktów ultraprzetworzonych i 95% przetworzonych;
• definicja HFSS (wysoka zawartość tłuszczu, soli i cukru), oparta na modelu Food Standards Agency i służąca do ograniczania reklamy – 57,6% tych produktów;
• oznaczenia „świateł drogowych” (zielony, bursztynowy, czerwony) na froncie opakowań – 48,2%.

Autorzy podają też, że modele oparte na Eatwell Guide wskazywały od 91% do 98% produktów ultraprzetworzonych jako niezdrowe, podczas gdy etykiety kolorowe – 48%, a model HFSS – 57%.

Które produkty wymykają się systemom

Według badaczy zalecenia żywieniowe uznałyby za zawierające nadmiar tłuszczu, soli i cukru m.in. makaron w puszce w sosie pomidorowym, makaron z serem z gotowej mieszanki oraz beztłuszczowe jogurty probiotyczne. Ani światła drogowe, ani definicja HFSS nie oznaczają ich jako niezdrowych.

Działa to także w drugą stronę: orzechy czy całe owoce mogą dostać ostrzegawcze oznaczenie za tłuszcz lub cukier, choć zalecenia żywieniowe zachęcają do ich jedzenia.

Prof. Chris van Tulleken, starszy autor badania, ocenił: „Otoczenie żywnościowe w Wielkiej Brytanii jest przesycone produktami, które utrudniają stosowanie diety zgodnej z rządowymi zaleceniami.” Dodał, że nawet osoba unikająca czerwonych świateł i produktów HFSS może jeść więcej cukru, soli i tłuszczów nasyconych, niż zaleca Eatwell Guide, zwłaszcza że oznaczenia są dobrowolne, a definicja HFSS nie jest widoczna dla konsumentów.

Co to oznacza dla polskiego czytelnika

Badanie dotyczy rynku brytyjskiego i tamtejszych przepisów, więc nie można wprost przenosić jego liczb na polskie sklepy. Problem jest jednak znajomy także u nas. W Polsce i w całej UE etykiety z przodu opakowań, takie jak Nutri-Score, są w dużej mierze dobrowolne, a producenci sami decydują, czy je stosują. Lekcja z badania jest praktyczna: kolorowa naklejka nie zawsze mówi całą prawdę o produkcie, a „fit” czy „bez tłuszczu” na opakowaniu nie oznacza, że jest on zdrowy.

Warto więc czytać tabelę wartości odżywczych i skład, zwracając uwagę na zawartość soli, cukrów i tłuszczów nasyconych oraz na długość listy składników. Gotowe mieszanki, dania z puszki czy słodzone produkty mleczne, nawet reklamowane jako lekkie, mogą dostarczać ich więcej, niż się spodziewamy.

Ograniczenia badania i postulaty autorów

Autorzy zaznaczają, że ich zestaw produktów nie jest dokładną listą żywności, która miałaby podlegać regulacjom, i nie wskazuje konkretnych rozwiązań prawnych. Analiza nie objęła też żywności minimalnie przetworzonej.

Badacze postulują stworzenie jednego, spójnego systemu oceny opartego na obowiązujących zaleceniach żywieniowych. Ich zdaniem powinien on powstać niezależnie od wpływu przemysłu spożywczego, co pozwoliłoby zamknąć luki w przepisach i uporządkować rozbieżności między obecnymi narzędziami.

Źródło: Medical Xpress – „Government guidance indicates 95% of processed foods are unhealthy”